Οι άσχημες καταστάσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής όλων των ανθρώπων. Άλλοι βιώνουν περισσότερες και άλλοι λιγότερες, κανείς όμως δεν γλυτώνει το δικό του μερίδιο απ' αυτές. Φυσικά, το πόσο δύσκολες είναι οι εν λόγω καταστάσεις διαφέρει από άτομο σε άτομο αλλά και για τον καθένα ξεχωριστά από περίσταση σε περίσταση. Αντίστοιχα, διαφέρουν και οι αντιδράσεις που υιοθετεί κάθε άνθρωπος για να τις αντιμετωπίσει.....ή μήπως όχι?
Το 1969, η ψυχίατρος Ελίζαμπεθ Κιούμπλερ-Ρος, κατηγοριοποίησε τα στάδια που περνά κάθε άνθρωπος όταν έρχεται αντιμέτωπος με το πένθος (είτε αυτό είναι η απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου, ένας χωρισμός, το χάσιμο μίας δουλειάς κ.ο.κ.). Η κατηγοριοποίηση αυτή ονομάστηκε "Μοντέλο Κιούμπλερ-Ρος" και πρωτοεμφανίστηκε στο βιβλίο της "On Death and Dying" το οποίο έμελλε να ρίξει φως στα τελευταία στάδια ενός ανθρώπου που βαδίζει προς τον θάνατο και την υπαρξιακή αγωνιά που τα ακολουθεί (τομέας παραμελημένος έως τότε) προσπαθώντας να τον οδηγήσει στην αποδοχή και την ηρεμία. Η μελέτη αυτή, άλλαξε συθέμελα τον τρόπο προσέγγισης του θανάτου τόσο από την επιστήμη όσο και από την κοινωνία. Σήμερα, η θεωρία αυτή, αποτελεί μέτρο αναφοράς για την αντιμετώπιση όχι μόνο του θανάτου αλλά και της θλίψης, της απώλειας, του πένθους, της τραυματικής εμπειρίας κτλ.
Ας δούμε λοιπόν ενδεικτικά αυτά τα 5 στάδια.
Άρνηση : Σε αυτό το πρώιμο στάδιο, δεν έχει γίνει κατανοητό το τι ακριβώς έχει συμβεί. Ειδικά στην περίπτωση ραγδαίων αλλαγών, δεν είναι σπάνιο να χρειαστεί κάποιος χρόνος έως ότου επέλθει η συνειδητοποίηση αναφορικά με τη νέα τάξη πραγμάτων, η οποία προέκυψε.
Θυμός : Στο δεύτερο στάδιο, θεωρούμε πως ό,τι κι αν είναι αυτό που μας απασχολεί είναι τελείως άδικο. Δεν θα έπρεπε να είχε συμβεί σε εμάς. Ως απόρροια αυτής της πεποίθησης, δημιουργείται το αίσθημα του θυμού, κυρίως προς κάποιον τρίτο (άλλα άτομα, το Θεό κτλ.) ή ακόμη και προς τον ίδιο μας τον εαυτό.
Διαπραγμάτευση : Εδώ, έχει αρχίσει να επέρχεται σιγά-σιγά η κατανόηση του οριστικού χαρακτήρα της αλλαγής που συνέβη την οποία όμως δεν είμαστε ακόμη έτοιμοι να δεχτούμε. Ως αποτέλεσμα, προσπαθούμε να καθυστερήσουμε της συνέπειες, να τις μετριάσουμε και γενικότερα να βρούμε μία μέση/λιγότερο επώδυνη λύση, έστω και προσωρινή.
Κατάθλιψη : Ίσως το πιο προφανές και ευδιάκριτο απ' όλα τα προαναφερθέντα στάδια. Σε αυτό το σημείο, η έκταση της κατάστασης έχει γίνει απολύτως ξεκάθαρη, όπως και οι επιπτώσεις που αυτή έχει. Έχοντας περάσει το στάδιο της διαπραγμάτευσης πλέον, διαφαίνεται ο μη αντιστρέψιμος χαρακτήρας των γεγονότων και ως αποτέλεσμα επέρχεται η κατάθλιψη συνοδευόμενη από ένα αίσθημα παραίτησης, μιας και νιώθεις ανήμπορος να κάνεις το οτιδήποτε για να βελτιώσεις την θέση στην οποία βρίσκεσαι.
Αποδοχή : Το τελευταίο στάδιο είναι αυτό της αποδοχής.Όντας αρκετά ξεκάθαρο δεν χρειάζεται εκτενή ανάλυση. Είναι ουσιαστικά το σημείο που προσπαθούσε η Κιούμπλερ να βοηθήσει τους ασθενείς της να φτάσουν και θα πρέπει να είναι και ο στόχος όλων μας όταν βιώνουμε καταστάσεις πένθους ακόμη και αν τη δεδομένη στιγμή φαντάζει πολύ μακρινό και απίθανο.
Πειράματα που έχουν γίνει είναι σύμφωνα με την παραπάνω θεωρία, χωρίς βέβαια να λείπουν και αντικρουόμενες ενδείξεις. Σε γενικές γραμμές βεβαίως, η εν λόγω προσέγγιση είναι πλέον ευρέως αποδεκτή. Σαν τελευταίο σχόλιο, αξίζει να αναφέρουμε πως τα στάδια που αναφέρθηκαν δεν αποτελούν παρά μια γενική κατευθυντήρια γραμμή. Κάθε άνθρωπος δεν είναι αναγκαστικό να βιώσει όλα τα στάδια (περνάει τουλάχιστον δύο), ούτε και με τη σειρά που αναφέρθηκαν.
Την επόμενη φορά λοιπόν, που θα βρείτε τον εαυτό σας χαμένο σε μία διαδικασία πένθους, αφιερώστε μερικά λεπτά για να αναγνωρίσετε σε ποιο στάδιο βρίσκεστε. Μπορεί και να βοηθήσει. Αν όχι, τουλάχιστον εξακολουθεί, κατά τη γνώμη μου, να παραμένει μια ενδιαφέρουσα προσέγγιση και θεωρία για να ακουστεί.
Ό,τι είναι όπως είναι, είναι έτσι και δεν είναι διαφορετικά, επειδή έτσι είναι.
Gay for Johnnt Depp
